Το κτηριακό συγκρότημα της Παναγίας Επισκοπής βρίσκεται στα νότια του χωριού Μέσα Γωνιά, στην ανατολική πλαγιά απότομου λόφου που υψώνεται κοντά στο βραχώδη ορεινό όγκο του Προφήτη Ηλία. Έχει διαστάσεις 35Χ60μ. και περιλαμβάνει το καθολικό, τη δεξαμενή καθώς και κτίρια διαταγμένα σε σχήμα Π, τα οποία στη σημερινή τους μορφή φαίνεται ότι είναι κτίσματα του 19ου - 20ου αι., με εξαίρεση τη δεξαμενή που χρονολογείται πιθανόν στη βυζαντινή εποχή. Στο μέσο του συγκροτήματος υψώνεται ο μεσοβυζαντινός ναός της Επισκοπής που είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, και διετέλεσε έδρα της ορθόδοξης και αργότερα της λατινικής επισκοπής. Πρόκειται για ένα από τα πιο αξιόλογα μνημεία των Κυκλάδων, με το οποίο σχετίζεται το όνομα του αυτοκράτορα Αλέξιου Κομνηνού, στενά συνδεδεμένο με τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία του Αιγαίου. Ο ναός κτίστηκε κατά τον 11ο αιώνα με αυτοκρατορική χορηγία, όπως θέλει η παράδοση, και όπως αναγραφόταν σε επιγραφή, χαμένη σήμερα, η οποία βρισκόταν σε υπέρθυρο, στη νότια θύρα του νάρθηκα. Σύμφωνα με τον Giustiniani (1701), στην επιγραφή αναφερόταν: Αλέξιος εν χω (Χριστώ) τω ΘΩ (Θεώ) αυτοκράτωρ. Στη θέση του ναού υπήρχε παλαιότερα τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική, τμήματα και γλυπτά της οποίας ενσωματώθηκαν στο μεσοβυζαντινό κτίσμα. Ο ναός είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο και ανήκει στη λεγόμενη παραλλαγή των οκτάστυλων ναών με νάρθηκα και ιδιότυπα πλάγια διαμερίσματα.

Δείτε περισσότερα — O Ιερός Ναός Παναγίας Επισκοπής της Θήρας →