ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΙΣΤΟΡΙΚΟ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΦΩΤΟΘΗΚΗ
 
 
© Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού
Βημόθυρο με Τον Ευαγγελισμό, τελευταίο τέταρτο 15ου αι.
Το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς, που ιδρύθηκε το 1989, στεγάζει μια από τις μεγαλύτερες και αξιολογότερες ελληνικές συλλογές βυζαντινών και μεταβυζαντινών εικόνων του Υπουργείου Πολιτισμού. Συνολικά αριθμεί 414 φορητές εικόνες προερχόμενες από τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς της Καστοριάς, από τις οποίες εκτίθενται μόνο οι 37, σε μία από τις τρεις αίθουσές του. Εκτός από τις εικόνες, στη συλλογή του Μουσείου συμπεριλαμβάνονται αποτοιχισμένες τοιχογραφίες καστοριανών ναών, αποσπασμένα παλαιοχριστιανικά ψηφιδωτά της Διοκλητιανούπολης (Άργος Ορεστικό), αρχιτεκτονικά γλυπτά (παλαιοχριστιανικά, βυζαντινά και οθωμανικά) προερχόμενα από διαφορετικές θέσεις του νομού Καστοριάς, εκκλησιαστικά ξυλόγλυπτα και βιβλία από τους ναούς της πόλης, κεραμική και νομίσματα από τις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στην πόλη (Βυζαντινό τείχος, Μενδρεσές, βυζαντινοί πύργοι πλατείας Κουμπελίδικης).

Αξιολογότερη, από πλευράς πληρότητας καθώς και ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας, θεωρείται η συλλογή των βυζαντινών και μεταβυζαντινών φορητών εικόνων που χαρακτηρίζουν το επίπεδο της αγιογραφικής παραγωγής στην Καστοριά. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η πρώτη έκθεση, από την ίδρυση του μουσείου έως σήμερα, περιλαμβάνει αποκλειστικά φορητές εικόνες. Βέβαια, σκοπός και στόχος του μουσείου είναι να αναδείξει σταδιακά όλες τις όψεις της Βυζαντινής Τέχνης στην Καστοριά, διαχρονικά, έτσι ώστε να αξιοποιηθεί όλο το υλικό της πλούσιας συλλογής της.

Το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς διαθέτει δύο μεγάλες αίθουσες 200 τ.μ. και μια μικρότερη 80 τ.μ., τοποθετημένες στο ίδιο επίπεδο, που συνιστά το υπερυψωμένο ισόγειο του κτηρίου, και οι οποίες είναι διαταγμένες γύρω από ένα τετράπλευρο αίθριο. Στο χαμηλότερο επίπεδο (υπόγειο) διαθέτει μια αποθήκη εμβαδού 84 τ.μ. και ένα εργαστήριο συντήρησης. Από το 1989, που εγκαινιάστηκε, στεγάζει στη μία αίθουσα των 200 τ.μ. τη μόνιμη έκθεση με 37 φορητές εικόνες βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου, χρονολογούμενες από το 12ο έως το 17ο αι. Ο χώρος είναι διαρθρωμένος σε έξι ενότητες, από τις οποίες η πρώτη περιλαμβάνει έργα του 12ου-13ου αιώνα, η δεύτερη έργα του 14ου -15ου αι., η τρίτη του 15ου αι., η τέταρτη 16ου και 17ου αι., η πέμπτη έργα της κρητικής σχολής και η έκτη έργα των 15ου και 16ου αι. στη φάση της συντήρησής τους.

Πρόκειται για μια αυστηρή επιλογή μιας αντιπροσωπευτικής σειράς φορητών έργων υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την καλλιτεχνική πορεία της Καστοριάς από τη μεσοβυζαντινή περίοδο έως και τη μεταβυζαντινή, τα τοπικά εργαστήρια, τους ζωγράφους, τις επαφές με τα μεγάλα κέντρα των εποχών και τις καλλιτεχνικές επαφές και επιδράσεις.

Στο πλαίσιο της καλύτερης γνωριμίας του κοινού με την έκθεση των εικόνων του μουσείου, οργανώθηκε και πραγματοποιήθηκε για πέντε συνεχόμενα έτη Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα με τίτλο "Στον κόσμο των βυζαντινών εικόνων", το οποίο απευθύνεται σε μαθητές των δύο τελευταίων τάξεων του Δημοτικού και των δύο πρώτων του Γυμνασίου.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της 16ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων το μουσείο αποτελεί τον πυρήνα εκκίνησης ενός αρχαιολογικού περιπάτου, ο οποίος πραγματοποιείται από το προσωπικό φύλαξης - πληροφόρησης. Ο περίπατος στοχεύει στη γνωριμία με τα κορυφαία βυζαντινά μνημεία της πόλης και το συνδυασμό και τη σύγκριση της μνημειακής τέχνης τους με εκείνης των φορητών εικόνων του μουσείου.

Το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς ανήκει στην ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού και στην αρμοδιότητα της 16ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.
Συντάκτης
Μελίνα Παϊσίδου, αρχαιολόγος