ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
 
 
Στην Τοπική Κοινότητα της Κυψέλης της ΔΕ Φαναρίου του Δ. Πάργας της ΠΕ Πρέβεζας βρίσκεται η μονή του Αγίου Δημητρίου, γνωστή περιοχή ως Τουρκοπάλουκο Καναλακίου.

Η μονή βρίσκεται κοντά στον Κωκυτό, παραπόταμο του Αχέροντα, στο χωριό Κυψέλη. Σώζονται το καθολικό που τιμάται στη μνήμη του αγίου Δημητρίου και χρονολογείται τον 13ο αιώνα και η Τράπεζα της Μονής που χρονολογούνται πιθανότατα τον 17ο ή 18ο αιώνα. Το καθολικό και η Τράπεζα που είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. ΒΔ του περιβόλου βρίσκονται τα ερείπια κελιών.

Το καθολικό, σύμφωνα με την τεχνοτροπία της κατασκευής της αλλά και την αλλοιωμένη πλίνθινη επιγραφή στο τύμπανο του νότιου παραθύρου της εγκάρσιας καμάρας, κτίστηκε είτε από το Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄ Δούκα ή από τον αξιωματούχου του Μιχαήλ Ζωριανο το 1242. Τα πλευρικά προσκτίσματα (παρεκκλήσια) κατασκευάστηκαν σε μεταγενέστερη φάση. Ο νάρθηκας κτίστηκε στα τέλη του 13ου αιώνα. Οι τοιχογραφίες του καθολικού ανάγονται στο 17ο ? 18ο αιώνα.

Τo 1969 έγινε αντικατάσταση των φθαρμένων κεραμιδιών της στέγης ενώ εν μέρει αντικατάσταση κεράμων έγινε το 1973-4. Το 1973 έγιναν στερεώσεις και ανακατασκευάστηκε το πλακόστρωτο δάπεδο του καθολικού. Η αποκατάσταση του Καθολικού πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα μεταξύ των ετών 2004 έως 2007 από την τότε 8η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.



Περιγραφή

Το Καθολικό αποτελείται από τον κυρίως ναό και από περίστωο που τον περιβάλλει κατά τις τρεις πλευρές και απολήγει σε παρεκκλήσια , τα οποία πλαισιώνουν το Ιερό Βήμα. Ο κυρίως ναός ανήκει στην κατηγορία των τρίκλιτων σταυρεπιστέγων ναών και τα κλίτη χωρίζονται στο Ιερό βήμα με τοίχους ενώ στο δυτικό τμήμα του ναού με ζεύγος διαφόρου ρυθμού κιόνων και παραστάδες που εξέχουν από τον δυτικό τοίχο υποβαστάζοντας την καμάρα του Κυρίως Ναού. Το κτιστό τέμπλο φέρει Αγιογραφίες του 17ου αι .

Νότια του Καθολικού της Μονής, υπάρχει η Τράπεζα του Μοναστηριού διαμορφωμένη από παλιά σε εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Πρόκειται για μονόκλιτη Βασιλική με πρόναο , κυρίως Ναό και Ιερό Βήμα.

Ο ναός αποτελεί σημαντικό μνημείο της υστεροβυζαντινής εποχής και των χρόνων του λεγόμενου «Δεσποτάτου της Ηπείρου». Εκκλησιαστικά ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας.





Βιβλιογραφία:

Μαμαλούκος Σ & Συνεργάτες (2002), Μελέτη αρχιτεκτονικής τεκμηρίωσης, Συντήρησης και Αποκατάστασης του οικοδομικού συγκροτήματος του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Κυψέλης Πρέβεζας, Δήμος Φαναρίου Πρεβέζης
Συντάκτης
Ελπίδα Σαλταγιάννη (αρχαιολόγος ΕΦΑ Πρέβεζας)