ΙΣΤΟΡΙΚΟ
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΦΩΤΟΘΗΚΗ
 
 
© Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού
Άποψη ανασκαφής. Βυζαντινό κάστρο και οικισμός της Πρώιμης Εποχής Σιδήρου
Το Φρούριο του Γυναικοκάστρου στεφανώνει την κορυφή απόκρημνου λόφου σε μικρή απόσταση από το νεκροταφείο της εποχής του Σιδήρου. Κτίστηκε στη θέση παλαιότερου, από τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Γ΄ Παλαιολόγο, μεταξύ των ετών 1328 -1341, προκειμένου να ενισχύσει την άμυνα της περιφέρειας της Θεσσαλονίκης. Η ονομασία του οφείλεται στα ισχυρά τείχη του που κατά το θρύλο καθιστούσαν δυνατή την υπεράσπισή του ακόμη και από γυναίκες, όπως η μυθιστορηματική Μαρουλία που αναφέρεται σε μεταγενέστερες γραπτές πηγές.

Το Φρούριο σε κάτοψη συνιστά ακανόνιστο τραπέζιο, με εμβαδό περίπου 25στρ. και περίβολο σε ευθεία περίπου 614μ. Η είσοδος σε αυτό γινόταν από δύο πύλες, μία κύρια στην ΝΑ πλευρά και μία δευτερεύουσα, κατεστραμμένη σήμερα, στη ΒΑ γωνία. Η ακρόπολη βρίσκεται στο ΒΑ τμήμα του. Στο εσωτερικό της έχει πύργο σωζόμενο σε τρία επίπεδα, με πλευρές διαστάσεων 13,46Χ9,40μ. και μέγιστο σωζόμενο ύψος 7,50μ. Στο χαμηλότερο επίπεδο κατασκευάστηκε δίδυμη δεξαμενή νερού, διατηρημένη έως και σήμερα σε αρκετά καλή κατάσταση. Σε ένα εκ των δύο ανώτερων επιπέδων πιθανότατα λειτουργούσε παρεκκλήσιο, όπως προκύπτει από τα σπαράγματα τοιχογραφιών που ήρθαν στο φως κατά τις ανασκαφικές εργασίες, στα οποία περιλαμβανόταν και μονόγραμμα των Παλαιολόγων.

Το Φρούριο καταλήφθηκε, όπως και ο υπόλοιπος μακεδονικός χώρος, από τους Οθωμανούς στο διάστημα 1383-1389. Στην οθωμανική περίοδο παρήκμασε σταδιακά, με αποτέλεσμα μια πολύ γνωστή εμποροπανήγυρη που διεξαγόταν εκεί να μεταφερθεί γύρω στα μέσα του 17ου αιώνα στο Κιλκίς. Η μετάφραση του τοπωνυμίου του Γυναικόκαστρου στα τουρκικά ήταν «Αβρέτ Χισάρ», όρος που έδωσε τ’ όνομά του και σε διοικητική περιφέρεια (βιλαέτι) της κεντρικής Μακεδονίας και βρισκόταν σε χρήση μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα.

Εργασίες ανασκαφής, στερέωσης και αποκατάστασης του Φρουρίου πραγματο-ποιήθηκαν κατά καιρούς από το Υπουργείο Πολιτισμού (1984-1992, 2007-2008) κυρίως μέσω συγχρηματοδοτούμενων ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Στις υπώρειες του λόφου ο επισκέπτης μπορεί να διακρίνει ερειπωμένο σήμερα με¬ταβυ¬ζαντινό ναό, ο οποίος αφιερώθηκε σε μεταγενέστερη εποχή στον τοπικό νεομάρτυρα άγιο Ιωάννη τον Νάννο († 1802).
Συντάκτης
Μαγδαληνή Παρχαρίδου - Νίκος Παζαράς